Władza rodzicielska – kiedy można pozbawić jej drugiego rodzica?

Przepisy kodeksu rodzinnego i opiekuńczego wprowadzają zasadę zgodnie z którą „Jeżeli władza rodzicielska nie może być wykonywana z powodu trwałej przeszkody albo jeżeli rodzice nadużywają władzy rodzicielskiej lub w sposób rażący zaniedbują swe obowiązki względem dziecka, sąd opiekuńczy pozbawi rodziców władzy rodzicielskiej.” (art. 111 k.r.o.). W rezultacie ustawodawca wskazał trzy przesłanki warunkujące zastosowanie ww. normy.

Po pierwsze władzy rodzicielskiej można być pozbawionym, gdy nie może ona być wykonywana z powodu trwałej przeszkody. Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 2 czerwca 2000 r. (sygn. akt II CKN 960/00) wyjaśnił, że „Przez trwałą przeszkodę, uniemożliwiającą wykonywanie władzy rodzicielskiej, należy rozumieć taki układ stosunków, który wyłącza sprawowanie przez rodziców władzy rodzicielskiej na stałe w tym sensie, że albo według rozsądnego przewidywania nie można ustalić czasu trwania tego układu albo – co najmniej – że układ ten będzie istniał przez czas długi.”. Za przykład można podać sytuację, w której rodzic zapada na przewlekłą chorobę, chorobę psychiczną, czy został prawomocnie skazany na długoletni pobyt w więzieniu, które to sytuacje będą uniemożliwiały mu sprawowanie władzy rodzicielskiej nad dzieckiem.

Po drugie władzy rodzicielskiej można pozbawić rodzica, jeżeli rodzic nadużywa władzy rodzicielskiej. Ugruntowane orzecznictwo wskazuje, że z taką sytuacją będziemy mieli do czynienia, np. gdy rodzic będzie zachowywał się agresywnie (niekoniecznie wobec samego dziecka, może agresję tą kierować wobec osób najbliższych dziecku, np. wobec drugiego rodzica), będzie nadużywał alkoholu, zakłócał spokój domowy, ale również celowo pozbawi dziecka naturalnego środowiska rodzinnego i bezpośredniej opieki drugiego rodzica, czy prawa do wychowywania się wspólnie z rodzeństwem. Pamiętać przy tym należy, że takie zachowania nie mogą być zachowaniami jednorazowymi, w takim wypadku nie będziemy mieli bowiem do czynienia z nadużywaniem władzy w rozumieniu ww. normy, a Sąd władnym będzie wydać jedynie zarządzenia opiekuńcze o których więcej w jednym z kolejnych wpisów na blogu.

Po trzecie przesłanką pozbawienia władzy rodzicielskiej jest sytuacja, w której rodzic rażąco zaniedbuje swe obowiązki względem dziecka. W pierwszej kolejności ustalić zatem należy co oznacza sformułowanie „rażące” zaniedbywanie obowiązków. Jak wyjaśnił Sąd Najwyższy w Postanowieniu z dnia 19 czerwca 1997 r. sygn. akt III CKN 122/97 „Muszą to być poważne zaniedbania bądź zaniedbania o mniejszej wadze, które nabierają cech niepoprawności i uporczywości. W przepisie art. 111 § 1 k.r.o. chodzi o zaniedbania rodziców, które cechuje uporczywość, niepoprawność i nasilenie złej woli.”. Jeżeli chodzi o obowiązki rodziców to przepisy k.r.o. wskazują w szczególności, że składają się na nie obowiązek wykonywania pieczy nad dzieckiem i jego majątkiem oraz wychowanie dziecka (art. 95 § 1 k.r.o.). Jeżeli zatem np. jeden z rodziców nie łoży na utrzymanie dziecka środków pieniężnych, nie realizuje z dzieckiem kontaktów, nie interesuje się nim, a to wszystko pomimo posiadania takich możliwości, to Sąd władnym będzie takiego rodzica pozbawić władzy rodzicielskiej.

Jeżeli potrzebujesz pomocy w zainicjowaniu sprawy o pozbawienie władzy zapraszam do kontaktu, z pewnością będziemy mogli pomóc.