Prowadzisz działalność gospodarczą w mieszkaniu? Fiskus może nie zgodzić się na rozliczenie kosztów eksploatacyjnych z tego wynikających.

Tak grzmią nagłówki pojawiające się w ostatnim czasie w mediach oraz prasie. Z doniesień mediów i prasy wynika, iż przedsiębiorca prowadzący działalność gospodarczą w lokalu mieszkalnym w którym jednocześnie mieszka, w sytuacji braku wyodrębnienia pomieszczenia przeznaczonego wyłącznie na czynności związane z prowadzeniem działalności, nie będzie mógł zaliczyć kosztów eksploatacji mieszkania do kosztów uzyskania przychodu.

Powyższe wnioski wynikają z interpretacji indywidualnej wydanej przez Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej, zarejestrowanej pod numerem 1462-IPPB1.4511.120.2017.1.MJ. Z treści powyższego dokumentu wynika, iż w sytuacji, kiedy podatnik korzysta z pomieszczenia (lub znajdujących się w nim rzeczy) przeznaczonego na zaspokojenie własnych potrzeb mieszkaniowych, prowadząc równocześnie w tym pomieszczeniu działalność gospodarczą ponosi wydatki, które zdaniem organu nie mogą być zaliczone do kosztów uzyskania przychodów działalności gospodarczej, gdyż są to wydatki, które ponoszą osoby fizyczne niezależnie od tego, czy prowadzą działalność gospodarczą, czy też takiej działalności nie prowadzą. W rezultacie organ stwierdza, iż do kosztów uzyskania przychodów z pozarolniczej działalności gospodarczej nie można zaliczyć wydatków, które dotyczą pomieszczeń w lokalu wykorzystywanych również na własne cele mieszkaniowe. Są to typowe wydatki o charakterze osobistym, dotyczące zapewnienia sobie, na własne potrzeby odpowiednich warunków mieszkaniowych, w szczególności dotyczące funkcjonowania, eksploatacji i utrzymania własnego lub użyczanego mieszkania, są one bowiem ponoszone przede wszystkim w celu zaspokojenia własnych potrzeb mieszkaniowych, a nie wyłącznie w celu osiągnięcia przychodów, czy też zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów. Wydatki te nie mają ścisłego związku z prowadzoną działalnością gospodarczą. Nie występuje więc ścisłe i nie budzące wątpliwości powiązanie kosztów ponoszonych przez podatnika z celem osiągnięcia przychodów lub zachowaniem albo zabezpieczeniem źródła przychodów w postaci pozarolniczej działalności gospodarczej. We wskazanej wyżej interpretacji indywidualnej przeczytać również można, iż jedynie w przypadku, gdy posiadany przez podatnika lokal, jako całość lub wyodrębnione w tym lokalu pomieszczenie służy tylko i wyłącznie dla celów prowadzonej działalności gospodarczej i jednocześnie nie służy celom osobistym, nie ma przeszkód do zaliczenia wydatków związanych z jego utrzymaniem i eksploatacją do kosztów uzyskania przychodów. Natomiast w sytuacji, gdy pomieszczenie jest wykorzystywane również na cele prywatne, i w prowadzonej przez niego działalności gospodarczej, wydatki związane z posiadaniem takiego pomieszczenia stanowią bez wątpienia wydatki o charakterze osobistym. W rezultacie nie mogą być one zaliczone do kosztów uzyskania przychodów, gdyż nie są spełnione wymogi, o których mowa w art. 22 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Organ podkreślił więc, że w przypadku, gdy mieszkanie (lokal) lub jego część, służy celom prowadzonej działalności gospodarczej, co do zasady, nie ma przeszkód do zaliczenia wydatków z nim związanych do kosztów uzyskania przychodów, w części wykorzystywanej na potrzeby prowadzonej działalności gospodarczej, pod warunkiem, że część ta jest wyodrębniona. Podatnik zatem, zdaniem organu, aby móc zaliczyć do kosztów prowadzenia działalności gospodarczej wydatków związanych z utrzymaniem lokalu winien wyodrębnić w nim pomieszczenia, które przeznaczone będzie jedynie na prowadzenie działalności gospodarczej.

Jak zatem do powyższej sytuacji dotychczas podchodziły sądy? Analiza wydawanych orzeczeń wskazuje, iż orzecznictwo jest rozbieżne. Naczelny Sąd Administracyjny w Poznaniu, w wyroku z dnia 28 kwietnia 2000 roku wydanym w sprawie I SA/Po 488/99, wskazał, iż „Organy podatkowe dla określenia kosztów uzyskania przychodów z tytułu opłat czynszu najmu mieszkania i opłat za energię elektryczną musiały określić wielkość powierzchni zajmowanej na wykonywanie działalności gospodarczej z zakresu ubezpieczeń. Ponieważ w mieszkaniu skarżącego nie było wyodrębnione oddzielnie pomieszczenie na wykonywanie tej działalności i była ona wykonywana w obu pokojach zajmowanych jednocześnie na potrzeby mieszkaniowe rodziny skarżącego, przyjęto, ze działalność ta jest wykonywana na powierzchni równej metrażowi jednego pokoju. Metoda ta, zważywszy na rozmiary działalności agenta ubezpieczeniowego, nie budzi zastrzeżeń.” Z kolei Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w wyroku z dnia z dnia 5 listopada 2015 roku wydanym w sprawie I SA/Sz 576/15 uznał, iż „W sytuacji gdy miejsce prowadzenia działalności gospodarczej jest tożsame z miejscem zamieszkania podatnika i jego rodziny, niezbędne jest prawidłowe ich oddzielenie. Niewydzielenie mieszkania/pomieszczenia, które służy celom związanym z działalnością gospodarczą, jak również niewskazanie w jakiej części określone wydatki jej dotyczą, nie pozwala na ich zaliczenie – jako wydatków związanych de facto z prywatnym mieszkaniem podatnika – do firmowych kosztów uzyskania przychodu. Brak takiego wyodrębnienia sprawia, że wydatki dotyczące użytkowania mieszkania (a w szczególności pokoju/pokojów, w którym się pracuje i jednocześnie mieszka), tj. kosztów umeblowania kuchni, opłaty za media (np. za energię elektryczną) nie mogą stanowić kosztów uzyskania przychodów prowadzonej działalności gospodarczej, bo jako takie mają charakter osobisty. Wydatki te nie spełniają więc przesłanek, o których mowa w art. 22 ust. 1 u.p.d.o.f.” Powyższa teza została potwierdzona w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie wydanym dnia 5 kwietnia 2017 roku w sprawie I SA/Ol 124/17 gdzie uznano, iż „Gdy pomieszczenia domu są wykorzystywane przede wszystkim na cele prywatne, a jedynie dodatkowo w ramach prowadzonej działalności gospodarczej, to również wydatki związane z posiadaniem takich pomieszczeń mają zasadniczo charakter osobisty.(…) Podkreślić należy, że do kosztów uzyskania przychodów zaliczyć można wydatki związane z utrzymaniem i eksploatacją lokalu, czy części budynku mieszkalnego, jedynie wówczas, gdy jako całość (lub przynajmniej wyodrębnione w tym budynku pomieszczenie) służą one tylko i wyłącznie do celów prowadzonej działalności gospodarczej i jednocześnie nie służą celom osobistym.”

Co zatem musi zrobić podatnik, aby móc zaliczyć koszty eksploatacji pomieszczenia do kosztów uzyskania przychodu? W ocenie organu wydającego powyższą interpretację indywidualną winien on wyodrębnić osobne pomieszczenie, które wykorzystywane będzie jedynie na czynności związane z prowadzeniem działalności gospodarczej. Niemniej jednak, podatnik w takiej sytuacji musi liczyć się z konsekwencjami jakie spowoduje takie wyodrębnienie, w postaci konieczności poniesienia wyższego podatku od nieruchomości.